‘Pragmatisme’ van bestuurders UvA is niet de oplossing, maar het probleem

V orige week publiceerde de Volkskrant een opiniestuk over de Maagdenhuisprotesten, waarin twee hoogleraren de verzetsbeweging ‘gemakzuchtig’ noemen. Mijn claim is dat dit stuk qua logica en argumentatie een exacte kopie is van wat het College van Bestuur (CvB) de afgelopen jaren heeft verkondigd, en dat het ook precies dezelfde fout maakt.

De auteurs claimen een ‘pragmatische’, apolitieke positie: de verantwoordelijkheid ligt volgens de heren kennelijk overal behalve bij het CvB. Hun ‘pragmatische’ logica luidt: de universiteit moet nu eenmaal dealen met minder geld, studenten studeren te langzaam af en zijn dus nu eenmaal te duur, er is nu eenmaal geen interesse voor kleine geesteswetenschappen, de nieuwbouwprojecten zijn nu eenmaal doelmatiger dan de oudbouw, inspraak kan via gewone medezeggenschap en hoeft niet door bezetting van het Maagdenhuis, fusie tussen betafaculteiten UvA en VU is oplossingsgericht, en iedereen klaagt over de UvA moet maar eens kijken naar de rankings.

Deze auteurs doen echter amper hun best om te begrijpen welke argumenten de studenten maken. Kennelijk zijn dat in hun ogen allemaal zeurende verwende gemakzuchtige mensen. Terwijl het precies de houding van deze hoogleraren is die de studenten gemakzuchtig en elitair vinden en waar ze tegen in opstand komen: het idee dat degenen die het hoogst in de boom zitten het meeste verstand van zaken en recht van spreken hebben. Enkele weerwoorden op het opiniestuk:

“Er is nu eenmaal minder geld”: Wat de protestbeweging stoort is dat het CvB in deze kwestie bij voorbaat al op de hand lijkt te zijn van de minister, en niet van eigen staf en studenten. Het CvB slikt alle bezuinigingen voor zoete koek, om ze vervolgens aan personeel en studenten te verkopen als onvermijdelijk. Wij verwachten een CvB dat niet de belangen van de bezuinigende minister vertegenwoordigt maar die van de academie, en dus samen met ons schouder aan schouder tegen bezuinigingen in opstand komt.

“Geen interesse voor kleine studies”: Het is een kerntaak van de overheid om diversiteit in onderwijs aan te bieden. Daar is publieksgeld voor bedoeld. Als reactie op de protesten is de minister inmiddels ook gedwongen om enkele studies van de ondergang te redden. Studies moeten niet alleen afgerekend worden op winst en vraag. Dat is nu juist een centraal punt van de Maagdenhuisbeweging: de universiteit moet niet worden beoordeeld met principes van de markt.

“Bouwprojecten zijn doelmatig”: De UvA wil zich zo graag meten aan topuniversiteiten, maar als er iets is wat topuniversiteiten niet doen is het historisch vastgoed verpatsen. Gebouwen zijn meer dan een kostenpost: die hebben historie, gevoelswaarde, sfeer, herinnering. Een universiteit die panden als het Bungehuis, Spinhuis, Binnengasthuis verkoopt gooit een deel van zijn omvangrijke geschiedenis weg. Het is bovendien goed voor de stad Amsterdam als de binnenstad ook een universiteit heeft. Op dit moment wordt de gehele binnenstad vertimmerd tot een soort Disneyland voor rijken, en iedereen met weinig geld moet wijken. Dit is op de lange termijn desastreus voor uitstraling en sfeer van het historisch hart van onze stad. Dit is ook weer een voorbeeld van hoe marktdenken op de korte termijn het helaas wint van academisch denken op de lange termijn.

“Ons onderwijs/onderzoek is geweldig”: De observaties van mij en vele anderen nuanceren dat beeld. Hoogleraren zijn te druk (of vinden zich te belangrijk) om studenten les te geven en phd’s te begeleiden. Steeds meer onderwijstaken, ook coördinerend, komen in handen van tijdelijke staf. Het onderwijs staat helemaal onderaan het prioriteitenlijstje van de universiteit, terwijl het daar allemaal om zou moeten gaan. Onderzoek wordt steeds vaker meer geleid door publicatiedruk dan door nieuwsgierigheid en grondigheid. De onafhankelijkheid van wetenschappelijke tijdschriften staat door commercialisering op het spel. Onze bestuurders en ook deze auteurs kijken teveel naar rankings en excelsheets, en te weinig naar studenten en medewerkers om het succes van onze universiteit te bepalen.

“Er is al medezeggenschap”: Ieder die daarin zit weet dat medezeggenschap voor een groot deel voor de bühne is. Daarom is er ook nauwelijks belangstelling voor. Op de belangrijkste zaken heb je enkel adviesrecht (en geen instemmingsrecht). Bestuurders in het Maagdenhuis maken elk jaar handig gebruik van het feit dat zij ervaring opbouwen terwijl de raden elk jaar opnieuw moeten beginnen met nieuwe mensen. Zaken die te maken hebben met hoofdlijnen, zoals geld en huisvesting, worden top-down en centraal geregeld, en iedereen die het er niet mee eens is heeft daar geen wezenlijke inspraak op.

Maar ook als dat formeel zou veranderen is er een cultuuromslag nodig. Op dit moment heerst er een regenteske bestuurscultuur. CvB’ers rijden met auto met chauffeur rond. Hieronder een lijst van de neventaken van onze voorzitter, Louise Gunning. Hoe kan onze leiding nog academische onafhankelijkheid garanderen met al die petten op? Waarom heeft onze baas een commissariaat bij Schiphol? Waarom moet zij met al haar nevenfuncties meer dan een miljoen verdienen? Waarom wilde zij haar kamer bij haar aantreden inrichten met topstukken uit de verzameling van Bijzondere Collecties van de UvA? Welke kosten zijn daaraan verbonden? Hebben deze mensen überhaupt nog tijd en interesse om zich echt toegeweid bezig te houden met waar het om gaat op een universiteit?

Zo kan ik nog wel even doorgaan. De hoogleraren die dit opiniestuk schreven doen geen moeite zich te verplaatsen in studenten of (flex)staf, en/of leven in een bubbel van natuurwetenschappelijk onderzoek waar iedereen topprioriteit aan geeft en waar ook zeeën van private financiering voor bestaan. Hun pleidooi voor ‘pragmatisme’ is precies waar de UvA onder gebukt gaat.

NEVENTAKEN LOUISE GUNNING

Cambridge University Health Partners
Internationaal adviseur

VSB Fonds
Bestuurslid

Concertgebouw
Lid van Bestuur

Wetenschappelijke Adviesraad Aidsfonds
Voorzitter

Trombosestichting Nederland
Lid van Comité van Aanbeveling

Heidelberg University
Lid International Academic Advisory Counsil

Postdoc Career Development Initiative
Lid van Raad van Advies

Maatschappelijke Adviesraad VO-raad
Lid Adviesraad

Netherlands Genomics Initiative (NGI)
Lid Raad van Toezicht

Dutch Creative Industries Council
Lid

Rijksacademie voor Beeldende Kunsten
Voorzitter Raad van Toezicht

College voor Zorgverzekeraars (CVZ)
Lid van Raad van Advies

Stichting de Nationale DenkTank
Voorzitter partnerraad

VSNU
Vicevoorzitter

Centre for Humanities and Technology
Lid van de Stuurgroep

Amsterdam Economic Board
Lid

De Gezonde Stad
Lid van Comité van Aanbeveling

Gemeentelijk Team Armoedebestrijding
Lid

Schiphol Group
Commissaris

Curatorium van Prins Claus Leerstoel
Voorzitter

Tags: , , , , ,

Over Laurens Buijs

Laurens Buijs is sociaal wetenschapper, onder andere verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Hij doet onderzoek naar identificatieprocessen in de moderne samenleving, en schreef onder andere veel over antihomogeweld, prostitutie en Nederlandse politiek.

Nog geen reacties.

Reageer